De verantwoordelijkheid van de burger-consument - OPINIE

Het recente artikel in de Standaard door Dirk Holemans (Denktank Oikos) maakt duidelijk dat het klimaat- en milieuprobleem alarmerend is. Het is geen toekomstbeeld meer, maar harde werkelijkheid.

Bosbranden

De bosbranden van het Zuiden tot zelfs in Schotland spreken voor zich. De zomers lijken één hittegolf te worden. Dit vergt inderdaad een beleidsmatige aanpak door onze verkozen politici in België, Europa en de rest van de wereld.

Politiek

Waarom is deze problematiek dan in deze dramatische tijden geen big issue? Omdat de politici de prioriteiten volgen van hun kiezers: koopkracht, gezondheid, veiligheid, migratie, enz. De groene aandachtspunten staan onderaan de lijst. Vraag en aanbod als het ware.

Bedrijven

Net zo voor de bedrijven. Hun kiezers zijn de consumenten waarvoor ze produceren à la tête du client aan een zo laag mogelijke prijs. De producenten worden terecht regels opgelegd op gebied van vergroening, vervuiling, geluids- en reukhinder, welzijn van werknemers. Deze regels zijn er blijkbaar niet voor de verbruiker.

De burgers

Het zijn de burgers dus die indirect het beleid mee bepalen. Zij kiezen de partijen en de politiek. Zij stellen elke dag hun prioriteiten voorop en handelen ernaar.

Het zijn de gegoede burgers die kiezen voor een vliegtuigtrip naar Praag, die met vrienden en familie een vlees-BBQ houden, die in onze landelijke omgevingen 300m met de auto naar de bakker rijden voor broodjes, die zich bij elk festival zoals Tomorrowland en het WK voetbal tooien met een eenmalige outfit na een paar intercontinentale vluchten, die hun huizen regelmatig herdecoreren en inrichten, die hun tuinen verharden om het proper te houden, die regelmatig kleding kopen omdat het vorige hun niet meer staat, die massa’s blikjes ongezonde drankjes consumeren terwijl drinkbaar water uit de kraan vloeit, die heel het jaar door geïmporteerd voedsel uit alle windstreken kopen, …

Schuldig

En natuurlijk pleit ook ik schuldig. Ik hoor bij de boomers die de grootste economische groei in de geschiedenis van de mensheid meemaakten en daarvan profiteerden in tijden dat de klimaatontwrichting nog niet zo duidelijk was. Nu weten we wel beter.

Elke (gegoede) burger draagt bij elke aankoop een eigen verantwoordelijkheid en maakt eigen keuzes, ook al worden we zo beïnvloed door reclame. Elkeen kan naar eigen vermogen bijdragen voor minder auto, minder vlees, minder spullen. Deze opinie hoor of zie je bijna nooit, niet via de politiek, niet via de media, niet via het middenveld. Dat lijkt me onverantwoord.

Inconvenient truth

Deze stelling is ‘an inconvenient truth’ die bij het uitspreken al een ongemakkelijk gevoel geeft en kwade reacties oproept. We hebben schrik om hiermee onze (politieke) relaties te verstoren en vermijden daarom dergelijke onderwerpen.

Met de vinger wijzen naar de burger-consument lijkt niet gepast. Hierdoor zullen de politici, de media en de burgers zich terughoudend opstellen en keer op keer naar de overheid en de bedrijven verwijzen want wij moéten de volledige vrijheid behouden om te kopen wat wij maar willen want “we hebben het toch verdiend, nietwaar?”

Economie van de toekomst

Nochtans kan ons geld (en tijd) veel beter besteed worden aan diensten, aan collectief aanbod zoals deelwagens en treinen, aan zorg voor elkaar, aan lokaal geteeld voedsel, aan gezonde groenten in plaats van vlees, aan de fiets in plaats van de auto, aan kortom ecologisch en sociaal verantwoorde keuzes. Het milieu en wijzelf zullen er wel bij varen.

Dit vereist natuurlijk een totaal andere economie maar als we moeten kiezen tussen de huidige groei of de toekomst van de mensheid lijkt het antwoord me helder.

Als consumerende burgers mogen wij onze verantwoordelijkheid niet ontlopen en kunnen wij onze consumptie drastisch omgooien om zo via ons koopgedrag onze economie een groene én sociale draai te geven. Onszelf en elkaar met de vinger wijzen voelt onaangenaam maar is noodzakelijk voor onze toekomst. Exact 20 jaar na de film van Al Gore is ook dit An inconvenient truth.

Paul Coolen
Bezorgde burger
Voorzitter VZW Toekomst Telt, Heusden-Zolder 
Voorzitter Fietsersbond, afd. Heusden-Zolder
paul.coolen@telenet.be

---
Vzw Toekomst Telt is een van de lidorganisaties van Limburgse Milieukoepel vzw.